Zespół Polanda a zaburzenia rozwoju kończyny górnej
Zespół Polanda to wada wrodzona, która dotyczy głównie klatki piersiowej. W praktyce chirurgii ręki temat jednak szybko schodzi na dłoń. U części pacjentów po tej samej stronie ciała występują zaburzenia rozwoju palców, a to wpływa na chwyt, precyzję i wygodę w codziennych czynnościach. Dobra wiadomość jest taka, że wiele można zaplanować: obserwację, rehabilitację i etapowe leczenie operacyjne, dopasowane do wieku oraz potrzeb dziecka.
Czym jest zespół Polanda?
Zespół Polanda to zespół wad wrodzonych, czyli nieprawidłowości obecnych od urodzenia. Najbardziej typową cechą jest brak lub niedorozwój mięśnia piersiowego większego po jednej stronie. Zakres zmian bywa bardzo różny: od subtelnej asymetrii po wyraźniejsze zaburzenia budowy tkanek miękkich i kości.
W kontekście kończyny górnej najistotniejsze są zmiany w obrębie dłoni. Mogą obejmować:
- niedorozwój palców (często krótsze palce, ubytki tkanek),
- zrosty palców (palcozrost, medycznie: syndaktylia),
- różnice w wielkości i kształcie dłoni.
Typowe jest to, że zaburzenia są jednostronne, czyli dotyczą jednej strony ciała. To ma znaczenie w ustalaniu planu leczenia i nauki kompensacji w rozwoju dziecka.
Zespół Polanda a sprawność ręki po tej samej stronie
Najczęściej spotykanym problemem, który występuje w przebiegu zespołu Polanda, jest niedorozwój palców i różnica ich długości. Taki układ zmienia „mapę” chwytu. Dziecko inaczej łapie kredkę, sztućce czy zabawkę. Później inaczej trzyma kierownicę roweru, piłkę albo myszkę komputerową.
Ograniczenia funkcjonalne zależą od tego, czy wada obejmuje kciuk oraz ile palców bierze udział w chwycie. Kciuk odpowiada za większość sprawności precyzyjnej. Jeśli kciuk działa słabiej, trudniej o pewny chwyt szczypcowy, czyli taki, którego używa się przy zapinaniu guzików i wiązaniu sznurowadeł.
Warto pamiętać, że dziecko często nie zgłasza trudności. Ono po prostu robi rzeczy „po swojemu”. Dlatego ocena funkcji ręki powinna wyprzedzać problemy w szkole i w codziennych aktywnościach.
Obserwacja rozwoju kończyny górnej przy Zespole Polanda
Rozpoznanie bywa możliwe już w niemowlęctwie, zwłaszcza gdy widać różnicę w budowie klatki piersiowej lub dłoni. Zdarza się też, że temat wychodzi później, gdy dziecko rośnie i asymetria staje się bardziej widoczna.
W praktyce liczy się ocena funkcjonalna, czyli sprawdzenie, jak ręka działa podczas wykonywania zadań. Lekarz patrzy na zakres ruchu palców, siłę chwytu, czucie, koordynację i to, jak dziecko używa ręki w zabawie oraz w samoobsłudze. Potem ustala plan postępowania. Monitorowanie ma sens, bo wraz ze wzrostem kości mogą zmieniać się proporcje, a ograniczenia mogą się nasilać.
Możliwości chirurgicznego leczenia ręki u pacjentów z Zespołem Polanda
Zakres interwencji zależy od typu wady. Czasem wystarczy rozdzielenie zrośniętych palców, czasem potrzebna jest rekonstrukcja tkanek, a czasem połączenia kilku metod. W chirurgii ręki cel jest zawsze praktyczny: poprawić chwyt i precyzję, a przy okazji zadbać o możliwie harmonijny wygląd dłoni.
Przykładem zabiegu, który często wchodzi w grę, jest operacja palcozrostów. Mogą one dotyczyć tylko skóry, ale bywa, że obejmują też głębsze tkanki – wpływa to na przebieg operacji i późniejszą rehabilitację.
W przypadku zespołu Polanda duży sens ma leczenie etapowe. Dziecko rośnie, a wraz z nim zmienia się dłoń, potrzeby i cele funkcjonalne. Dlatego plan leczenia często obejmuje kilka kroków rozłożonych w czasie, z kontrolami i pracą z fizjoterapeutą ręki.
Jeśli rozważasz konsultację lub potrzebujesz oceny funkcji ręki u dziecka, umów wizytę w naszej klinice.
