Przepuklina pępkowa u dzieci – kiedy obserwować, a kiedy operować?
Przepuklina u dziecka może budzić duży niepokój rodziców, zwłaszcza gdy w okolicy pępka lub pachwiny pojawia się widoczne uwypuklenie. Nie każda sytuacja wymaga jednak takiego samego postępowania. Przepuklina pępkowa u niemowląt często zmniejsza się samoistnie, natomiast przepuklina pachwinowa po rozpoznaniu jest wskazaniem do planowego leczenia chirurgicznego. Różnica wynika z budowy przepukliny, ryzyka powikłań i mechanizmu jej powstawania.
Przepuklina pępkowa u dziecka – skąd się bierze?
Przepuklina pępkowa wynika z niezarośnięcia pierścienia pępkowego. Może być widoczna już w pierwszych dniach życia dziecka, zwykle po odpadnięciu kikuta pępowiny. Jej wielkość bywa różna: od kilku milimetrów do kilku centymetrów.
U większości niemowląt do około 6. miesiąca życia przepuklina pępkowa stopniowo się zmniejsza. Dzieje się tak szczególnie wtedy, gdy dziecko zaczyna się więcej poruszać, przewracać, siadać i napinać mięśnie brzucha. W tym okresie lekarz może zalecić obserwację, zwłaszcza jeśli przepuklina jest mała i nie daje dodatkowych objawów.
Niektórzy rodzice stosują plastrowanie pępka, czyli zaklejanie skóry nad pępkiem plastrami. Celem jest zamknięcie pierścienia pępkowego i opróżnienie worka przepuklinowego. Skuteczność tej metody nie została jednak jednoznacznie potwierdzona naukowo. Jeśli podczas plastrowania pojawia się niepokój dziecka, wymioty albo bolesność, trzeba natychmiast przerwać takie postępowanie.
Kiedy przepuklina pępkowa wymaga operacji?
Po ukończeniu 6. miesiąca życia przepuklina pępkowa zwykle już się nie zmniejsza. Dalsze postępowanie zależy głównie od jej wielkości.
Bardzo małe przepukliny, do około 5 mm, zazwyczaj nie wymagają leczenia chirurgicznego. Przy przepuklinach średnich, do 1 cm, operacja nie jest obowiązkowa, ale można ją rozważyć ze względów estetycznych, na przykład u dziewczynek. Zabieg może mieć też znaczenie profilaktyczne, ponieważ w przyszłości, na przykład podczas ciąży lub ćwiczeń siłowych, pierścień pępkowy może się poszerzyć.
W przypadku przepuklin większych niż 1 cm istnieją względne wskazania do operacji. Do worka przepuklinowego może wtedy wsuwać się pętla jelitowa. To wiąże się z ryzykiem uwięźnięcia, bólu lub uszkodzenia ściany jamy brzusznej.
Operacja przepukliny pępkowej odbywa się w znieczuleniu ogólnym. Chirurg zamyka pierścień pępkowy przez założenie szwu ciągłego albo metodą dachówkowatą, czyli przez nałożenie brzegów powięzi jeden na drugi.
Przepuklina pachwinowa u dzieci – jak ją rozpoznać?
Przepuklina pachwinowa powstaje w innym mechanizmie niż przepuklina pępkowa. Wynika z niezamknięcia się wyrostka pochwowego otrzewnej, który przez pierścień pachwinowy głęboki wchodzi do kanału pachwinowego. U chłopców może schodzić aż do moszny.
W worku przepuklinowym może znaleźć się płyn otrzewnowy, tkanka tłuszczowa, czyli sieć, pętla jelitowa, a u dziewczynek także jajnik. Pierwszym objawem, który zwykle zauważają rodzice, jest guzek w pachwinie. Przy większej przepuklinie u chłopców może pojawić się powiększenie moszny po jednej stronie.
Objawy mogą pojawiać się okresowo, na przykład podczas płaczu, wypróżniania albo aktywności fizycznej dziecka. Są to sytuacje, w których rośnie ciśnienie w jamie brzusznej. Przepuklina pachwinowa może występować po jednej stronie albo obustronnie. Częściej dotyczy wcześniaków i dzieci z chorobami tkanki łącznej.
Dlaczego przepuklina pachwinowa wymaga konsultacji chirurgicznej?
W przypadku podejrzenia przepukliny pachwinowej potrzebna jest konsultacja chirurgiczna oraz badanie USG. Samo rozpoznanie przepukliny pachwinowej u dziecka jest wskazaniem do planowej operacji.
Do czasu zabiegu rodzice powinni obserwować, czy przepuklina daje się swobodnie odprowadzić do jamy brzusznej. Jeśli dziecko jest niespokojne, pojawiają się wymioty, zatrzymanie gazów albo trudność w odprowadzeniu przepukliny, konieczna jest pilna konsultacja chirurgiczna. Takie objawy mogą świadczyć o uwięźnięciu przepukliny.
Operacja przepukliny pachwinowej polega na otwarciu powłok nad kanałem pachwinowym, odnalezieniu wyrostka pochwowego otrzewnej, opróżnieniu worka przepuklinowego oraz jego zamknięciu i podwiązaniu.
Leczenie po operacji – o czym trzeba pamiętać?
Po niepowikłanym zabiegu przepukliny pępkowej lub pachwinowej nie ma szczególnych zaleceń dietetycznych. Ważne jest jednak prawidłowe gojenie rany i ograniczenie aktywności fizycznej przez około miesiąc.
Rodzaj przepukliny ma duże znaczenie dla planu leczenia. Przepuklina pępkowa u niemowląt często wymaga obserwacji, zwłaszcza w pierwszych miesiącach życia. Przepuklina pachwinowa wymaga natomiast diagnostyki chirurgicznej i po rozpoznaniu kwalifikuje się do planowej operacji. W obu przypadkach decyzję podejmuje specjalista po dokładnej ocenie.
Jeśli zauważysz u dziecka uwypuklenie w okolicy pępka, pachwiny lub moszny, skonsultuj objawy z chirurgiem dziecięcym. W Model Med omówisz diagnostykę i dalsze postępowanie przy podejrzeniu przepukliny pępkowej lub pachwinowej.
